Động lực mới cho làng nghề dệt chiếu Cà Hom

Trang chủ >> TIN TỨC >> Đời sống - Xã hội >> Dân tộc và phát triển

Cập nhật: 08/11/2018

Nghề truyền thống của đồng bào Khmer rất phong phú, gắn liền với sinh hoạt thường nhật, cả về nhu cầu lao động và nhu cầu sử dụng. Có thể kể ra vài nhóm nghề nổi bật như đan đát, đâm cốm dẹp ở huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng; nghề dệt chiếu ở Sóc Trăng, Trà Vinh; nghề dệt thổ cẩm, làm đường thốt nốt ở An Giang… Từ vài hộ ban đầu, nghề truyền thống ấy đã mở rộng ra cả phum sóc, sau đó hình thành làng nghề và có thương hiệu vang danh khắp nơi. Theo nhịp sống hiện đại, có những làng nghề vẫn còn sức sống, nhưng cũng có nơi đang mai một dần dần. Trong nỗ lực góp phần cùng đồng bào Khmer bảo tồn làng nghề truyền thống, nhiều nơi đã có chương trình hỗ trợ bằng nhiều cách làm khác nhau nhưng tựu trung là đổi mới phương thức sản xuất kết hợp quảng bá sản phẩm để mở rộng thị trường. Làng nghề dệt chiếu Cà Hom ở tỉnh Trà Vinh là một điển hình như vậy.

Động lực mới cho làng nghề dệt chiếu Cà Hom
Công đoạn nhuộm và phơi lác làm chiếu Cà Hom.

      Chiếu Cà Hom là sản phẩm của đồng bào Khmer xã Hàm Tân, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Ngôi làng yên ả bên dòng Sông Hậu giáp ranh giới huyện Cù lao Dung, tỉnh Sóc Trăng ở gần cửa biển Định An. Toàn xã có 2.253 hộ thì đã có 569 hộ tham gia làng nghề dệt chiếu, tập trung ở ấp Chợ, ấp Cà Hom và ấp Bến Bạ, trong đó 478 hộ trực tiếp dệt và 91 hộ trồng lác để cung ứng nguyên liệu làm chiếu. Mỗi năm, chiếu Cà Hom cung ứng ra thị trường trên 140.000 chiếc. Sản phẩm của làng nghề chủ yếu cung ứng tiêu dùng trong tỉnh thông qua mối lái bán lẻ, chỉ vài hộ có phương tiện mới chở chiếu đi các tỉnh tiêu thụ. Tuy chưa thể làm giàu nhưng nghề dệt chiếu giúp cho cư dân nơi đây có thêm việc làm lúc nông nhàn, tăng thêm thu nhập. Ông Liêng Phước Thiện, Chủ tịch UBND xã Hàm Tân, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh cho biết: “Ở xã Hàm Tân, đa số người già hay trẻ đều biết dệt chiếu. Bà con, tranh thủ lúc rảnh chuyện ruộng đồng để dệt chiếu. Xã cấp vốn mua lác, trồng lác để bà con có thêm thu nhập cho gia đình. Đặc biệt, chiếu Cà Hom ở xã Hàm Tân có tiếng hơn 50 năm nay, bà con người dân tộc Khmer, hầu như ai cũng biết đến chiếu Cà Hom”. 

Chiếu Cà Hom dệt bằng tay.

    Chiếu Cà Hom nổi danh nhờ hoa văn đẹp mắt, sợi lác mềm, dai nên dùng lâu hư. Ở đây còn có loại khung cửi dệt chiếu khổ lớn dành cho phật tử dâng cúng cho chùa chiềng, đó cũng là sản phẩm thể hiện sự tinh tế của nghệ nhân. Bà Ngô Thị Xuân, thường gọi là bà Hai Pho năm nay đã 89 tuổi, cũng là nghệ nhân gạo cội nhất của làng nghề. Đôi tay tài hoa của bà đã tạo ra 8 mẫu hoa văn, trong đó có những mẫu đến nay ngoài bà ra thì chưa ai làm được. Khi bà còn khỏe, người ta đến đặt bà dệt những mẫu đắt tiền để làm quà biếu hoặc hỷ cúng. Bà còn được mời đi các tỉnh để truyền dạy cách làm những mẫu hoa văn tinh tế, trong đó có cách nhuộm màu lác để làm ra chiếc chiếu đẹp, bắt mắt. Bà Ngô Thị Xuân chia sẻ: “Lác làm chiếu muốn nhuộm cho bóng, đẹp thì ăn thua lúc phơi. Phải phơi từ 6 đến 7 nắng cho lác thiệt vàng thì nhuộm mới tốt; nhuộm màu vàng, đỏ thì phải phơi lát thật kỹ; nhuộm tím, xanh thì lác phơi vừa vừa là được”.

   

            Bà Ngô Thị Xuân, người có nhiều kinh nghiệm làm chiếu Cà Hom.      

    Ngoài dệt nên những chiếc chiếu trắng và chiếu bông thông dụng, bà Hai Pho còn giúp cho làng nghề dệt chiếu Cà Hom nổi tiếng với loại chiếu hai mặt, đây cũng là sản phẩm làm nên tên tuổi của bà. Bà Ngô Thị Xuân chia sẻ thêm: “Nghề làm chiếu Cà Hom, ăn thua ở chỗ chẻ, nhuộm lác và quá trình dập chiếu phải đều tay, sợi lác dày… sao cho chiếu nổi được hai mặt. Muốn làm một chiếc chiếu Cà Hom đẹp thì ăn thua sự cảm nhận từ mắt và lỗ tai của người dệt”. Nổi tiếng về chất lượng nhưng làng chiếu Cà Hom vẫn không tránh khỏi áp lực thị trường và nhu cầu phát triển, thông qua việc nâng cao năng suất để tăng thu nhập cho người lao động. Qua quá trình nghiên cứu, các cơ quan khoa học của tỉnh Trà Vinh đã tạo ra chiếc máy dệt chiếu giúp giảm bớt số nhân lực so với dệt thủ công và rút ngắn thời gian ra thành phẩm. 

     Từ năm 2016, gia đình ông Trầm Minh Cảnh được hỗ trợ 50% chi phí đầu tư 1 chiếc máy dệt trị giá 35 triệu đồng. Từ khi có máy, ông Cảnh thì lo khâu nguyên liệu, vợ ông thì lo giao chiếu đi các tỉnh, còn công đoạn dệt thì thuê nhân công với mức thù lao 30.000 đồng mỗi chiếc. Chiếu dệt máy theo hoa văn, mẫu mã cài đặt sẵn, nên 1 sản phẩm hoàn thành chỉ mất 60 phút. Chiếc máy dệt đã nâng cao năng xuất lao động, tăng hiệu quả kinh tế cho làng nghề dệt chiếu. Ông Trần Minh Cảnh cho biết thêm: “Lúc chưa có máy, chủ yếu dệt chiếu bằng tay, 1 ngày được khoảng 2 đôi chiếu. Bây giờ có máy dệt, có thể làm ra từ 10 đến 12 chiếc/ngày. Nhưng không vì thế mà tôi bỏ nghề dệt tay, vì cũng có nhiều khách hàng ưa chuộng chiếu dệt tay, có nhu cầu đặt hàng thì mình cũng nhận làm”.

Dệt chiếu bằng tay.

Dệt chiếu bằng máy. 

     Làng chiếu Cà Hom chỉ thực sự nhộn nhịp vào dịp trước tết Nguyên đán. Nhưng từ khi có máy dệt thì sản phẩm nơi đây cung ứng dồi dào hơn, thị trường mở rộng hơn. Kinh nghiệm bảo tồn làng nghề truyền thống ở đây chính là sự đổi mới phương thức vận hành bằng máy để tăng sản lượng, song song đó vẫn giữ khung cửi dệt tay để làm ra sản phẩm chất lượng cao khi có người đặt hàng. Hiện nay ở xã Hàm Tân mới đầu tư được 5 chiếc máy và địa phương đã kiến nghị tỉnh hỗ trợ kinh phí đầu tư mở rộng sau khi thấy hiệu quả thực sự từ công nghệ này. /.

Trọng Danh

Tag:

QUẢNG CÁO
    Công ty quảng cáo Sóng Thanh

    Bảng giá quảng cáo
     

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỔNG HỢP - ĐÀI PT & TH SÓC TRĂNG.

Giám đốc: Nguyễn Văn Bốn.

Giấy phép số: 287/GP-TTĐT cấp ngày 22/12/2016.

Địa chỉ: 132 Trần Văn Bảy, Phường 3, TP Sóc Trăng.

Điện thoại: 0299 3822598 - Fax: 0299 3825876. Email: nguyenbon@stv1.vn

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn THST.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.




Phát triển bởi: Phòng Kỹ thuật Đài PT & TH Sóc Trăng.
Soc trang - truyen hinh soc trang - dai th soc trang - dai truyen hinh soc trang - th soc trang - Soc trang TV - thoi su soc trang - THST - truyen hinh - soc trang online